Anlamsal Ağ Nedir? (Semantic Web)

2 ay önce , Okuma süresi 3 dakika.

Semantik Web, insanların ve yazılımların kendi aralarında anlaşabilmeleri için kurgulanan bir ilişkilendirmeler bütünüdür.
Anlamsal Ağ Nedir? (Semantic Web)

Semantik Web, yapay zekâ olmamakla beraber yapay zekâ teknolojileri kullanabilen bir teknolojidir . 

Anlamsal web kavramı, bugünkü web’in temelini oluşturan URI, HTTP ve HTML gibi yapılarını tasarlayan ve bulan kişi olan Tim Berners-Lee tarafından öne sürülmüş ve mevcut web ortamının geliştirilerek tam potansiyel kullanımı için web’in gelecek adımı olarak düşünülmektedir.

Anlamsal web yeni ve ayrı bir web olmayıp, bilgilere iyi tanımlanmış anlamların verildiği,  bilgisayarların ve insanların  birlikte çalışmalarına imkan veren bugünkü web’in bir uzantısıdır. - T. Berners-Lee, J. Hendler, O. Lassila

Anlamsal web’teki temel  amaç  iyi tanımlanmış ve bağlantılandırılmış olan bilgilerin ve servislerin web ortamında kolay bir şekilde bilgisayarca-okunabilir ve bilgisayarca-anlaşılabilir olmasını sağlayacak standartların ve teknolojilerin geliştirilmesidir.

Ontoloji Nedir?

Ontolojilerin belirli bir alandaki bilgilerin “paylaşılan ve genel bir anlamının” oluşmasına imkan verir.

Ontolojiler herhangi bir alanda standart olarak kullanılacak ortak ve paylaşılan sözçük kümelerini (vocabulary) veya terminolojiyi belirler.

Ontolojiler ontoloji dilleri (RDFS, DAML+OIL, OWL, ..) ile tanımlanır.

Ontoloji geliştirme araçları (editörleri) ontolojilerin görsel olarak kolayca tanımlanmasını sağlar.

Bir çok alan için değişik ontoloji dillerinde ontolojiler geliştirilmektedir.     (www.daml.org/ontologies)

Web Ontoloji Dili (OWL)

Ontolojileri tanımlamak, çeşitlemek için kullanılan bir dildir

ve bilginin içeriğini sadece insanlara gösteren değil, bunun yanında bilgisayarlar tarafından işlenebilmek üzere tasarlanmıştır

Çeşitli Ontoloji Araçları

Apollo (http://apollo.open.ac.uk/)
LinkFactory (http://www.landc.be/)
OntoEdit (http://www.ontoprise.de/products/ontoedit_en)
OILed (http://oiled.man.ac.uk/)
Ontolingua (http://www-ksl.stanford.edu/)
Ontosaurus (http://www.isi.edu/isd/ontosaurus.html)
OpenKnoME (http://www.topthing.com)
Protege 2000 (http://protege.stanford.edu/)
SymOntoX (http://www.symontox.org)
WebODE (http://webode.dia.fi.upm.es/)
WebOnto (http://kmi.open.ac.uk/prpjects/wenonto)
SESAME (http://www.openrdf.org)
RDFDB (http://guha.com/rdfdb)
RDFSTORE (http://rdfstore.sourforge.net)
ENA (http://hpl.hpcom/semweb/jena-top.html)
KAON (http://kaon.semanticweb.org)

Anlamsal Web Dilleri

Anlamsal web dilleri ontolojilerin ve ontolojilerle web ortamındaki nesnelerin  (kaynakların) tanımlanmasını sağlar.

RDF (Resource Description Framework)

XML dili verilerin kodlanması ve taşınması için sözdizimi yapısını belirler. RDF (Resource Description Framework  Kaynak Tanım Çerçevesi)  bir veri modelidir.

Bu model web ortamındaki nesnelerin (kaynakların), kaynak  özelliklerinin ve özellik değerlerinin  tanımlanması fikrine dayanır. RDF ifadelerinde yer alan nesne, özellik, değer üçlüleri RDF’in temelini oluşturur.

Kaynaklar (Resources): Üzerinde konuşulan her tür varlık bir kaynak olarak ele alınır.

Özellikler (Properties) : Özel türde kaynaklardır.

Değerler (Values): Kaynakların özelliklerinin aldığı değerlerdir. Basit veri türünde olabilecekleri gibi  başka URI’lerde değer olarak kullanılabilir.

RDF Örnek ?

<üniversiteModel:sorumlusu>Yapay Zeka<üniversiteModel:sorumlusu>

RDFS (RDF Schema)

RDF veri modeli  web ortamındaki kaynaklar, isimlendirilmiş kaynak, özellikleri ve değerleri üçlülerini temel alan basit bir gösterim yöntemidir.

RDFS gösterimi RDF veri modelini genişleten bir tip sistemidir. Bu tip sistemi bir alanda kullanılacak olan sözcük kümesini tanımlar.

SPARQL (SPARQL Protocol and RDF Query Language)

RDF verileri için kullanılan bir sorgulama dilidir. SQL Diline çok benzer bir yapı kullanır.

SPARQL  Örnek Kullanımı ?

PREFIX  a2s:http://yazilim.net
SELECT  ?Baskent ?Ulke 
WHERE {
           ?x a2s:sehirismi ?Baskent.
           ?y a2s:Ulkeismi ?Ulke.
           ?x a2s:Baskentmi ?y.
           ?y  a2s:Ulkeler a2s:Avrupa.
           }

DAML+OIL

Anlamsal Web’in temelini oluşturan ontoloijleri tanımlamak için RDFS şema dilinin yeteneklerini genişleten üst seviye dillere gereksinim duyulmaktadır.

RDF(S)’ in bir üst seviye katmanı olarak DAML (DARPA Agent Markup Language), OIL (Ontology Interface Layer), DAML+OIL ve OWL (Web Ontology Language) ontoloji dilleri tanımlanmıştır.

DAML+OIL şu aşamada en gelişmiş ve olgunlaşmış bir dil olarak gözükmektedir

DAML dili Amerikan hükümetinin desteklediği bir çalışma sonucunda Agustos 2000’de yayınlanmıştır.

OIL (Ontotoloji Interface Layer) Avrupa Birliği IST programı çercevesinde geliştirilmiş bir dildir.

Bu iki dilin yapılarını birleştirmek için Amerika ve Avrupa Birliği’ğince oluşturulan ortak  komite DAML+OIL dilini geliştirerek Aralık 2000’de yayınlamıştır.

DAML+OIL’in en son veriyonu Mart 2001’de yayınlanmıştır. İlk yayın tarihinden itibaren      DAML+OIL bir çok anlamsal web araştımacısının ilgisini çekmiş ve yagın bir kullanım bulmuştur.

Şu anda değişik alanlar için DAML+OIL ile geliştirilmiş yaklaşık 250 adet ontoloji ve 60 tane bu dile özel geliştirme aracı bulunmaktadır.

Semantic Web Uygulama Alanları

Yazılım ajanı tabanlı dağıtık işlem uygulamaları
Anlam tabanlı web arama makineleri
Anlam tabanlı sayısal kütüphaneler
Ontoloji destekli kurumsal bilgi yönetimi
Otomatik web servisi keşfi, aktive edilmesi, 
Karşılıklı işleyebilirliği ve izlenebilirliği:

 

 

#Yapay Zeka